Παγκόσμια Ημέρα Νεφρού - Υγεία των Νεφρών για Όλους

Η Παγκόσμια Ημέρα Νεφρού είναι μια κοινή πρωτοβουλία της Διεθνούς Εταιρείας Νεφρολογίας (ISN) και της Διεθνούς Ομοσπονδίας Ιδρυμάτων Νεφρού – World Kidney Alliance (IFKF-WKA). Mε την μέρα αυτή επιδιώκεται η μείωση της συχνότητας των νεφρικών παθήσεων αλλά και το αποτύπωμα τους σε παγκόσμιο επίπεδο.

Ποια είναι η λειτουργία των Νεφρών και γιατί είναι σημαντική για την εύρυθμη λειτουργία του οργανισμού;

Οι νεφροί αποτελούν ζωτικά όργανα του ουροποιητικού συστήματος και επιτελούν σημαντικό ρόλο στη διατήρηση της ομοιόστασης του οργανισμού. Φιλτράρουν το αίμα και απομακρύνουν παραπροϊόντα του μεταβολισμού, όπως η ουρία, η κρεατινίνη και το ουρικό οξύ, διάφορες δυνητικά βλαβερές ουσίες καθώς και περίσσεια υγρών. Οι ουσίες αυτές αποβάλλονται από τον οργανισμό με τη μορφή ούρων. Παράλληλα, οι νεφροί συμβάλλουν στη ρύθμιση της ισορροπίας των υγρών και των ηλεκτρολυτών, του pH του αίματος, καθώς και στην παραγωγή ορισμένων ορμονών που είναι σημαντικές για τη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης και την παραγωγή ερυθρών αιμοσφαιρίων. Η σωστή λειτουργία τους είναι ιδιαίτερα σημαντική για την λειτουργία της καρδίας και του εγκεφάλου.

Τι επηρεάζει την υγεία των νεφρών;

Oι παράγοντες που επηρεάζουν τους νεφρούς είναι ποικίλοι:

Τρόπος ζώης: Η διατροφή παίζει πολύ σημαντικό ρόλο στην υγεία των νεφρών. Για παράδειγμα, το υπερβολικό αλάτι, τα πολλά επεξεργασμένα τρόφιμα και η υπερκατανάλωση ζάχαρης είναι επιβαρυντικά. Επίσης η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, η μακροχρόνια χρήση επιβαρυντικών φαρμάκων και το κάπνισμα συμβάλλουν αρνητικά. Επιπρόσθετα αρνητική επίπτωση έχουν τόσο η παχυσαρκία όσο και η έλλειψη άσκησης.

Άλλες δυσλειτουργίες του οργανισμού ή ασθένειες:

• Σακχαρώδης Διαβήτης: Η χρόνια υπεργλυκαιμία μπορεί να προκαλέσει διαβητική νεφροπάθεια.
• Υψηλή Αρτηριακή Πίεση: Η υψηλή πίεση μπορεί να προκαλέσει βλάβη στα νεφρικά φίλτρα οδηγώντας ακόμα και σε χρόνια νεφρική νόσο.
• Λοιμώξεις των ουροφόρων οδών: Αλλεπάλληλες λοιμώξεις μπορούν να μειώσουν την ικανότητα των νεφρών ενώ είναι ακόμα πιο επικίνδυνες όταν συνυπάρχει απόφραξη ή ανατομική ανωμαλία στα νεφρά.
• Αυτοάνοσα νοσήματα: Τέτοιου είδους νοσήματα όπως η Σπειραματονεφρίτιδα και Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος, μπορεί όταν προκαλούν φλεγμονή να μειώσουν σταδιακά και την νεφρική λειτουργία

Κληρονομικότητα και ηλικία: Αν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό νεφρικών παθήσεων αυτό μπορεί να είναι επιβαρυντικό. Επίσης με την πάροδο του χρόνου υπάρχει φυσιολογική μείωση της νεφρικής λειτουργίας.

Περιβαλλοντικοί παράγοντες: Η έκθεση σε τοξίνες ή βαρέα μέταλλα μπορεί να υπερβαίνει την ικανότητα των νεφρών να τις απομακρύνουν, με αποτέλεσμα την κατακράτηση βλαβερών ουσιών και πιθανή βλάβη του νεφρικού ιστού.

Τι είναι η Χρόνια Νεφρική Ανεπάρκεια (ΧΝΑ);

Η Χρόνια Νεφρική Ανεπάρκεια προκύπτει σταδιακά από παράγοντες που προκαλούν χρόνια βλάβη στα νεφρά, όπως ο διαβήτης, η υπέρταση, επαναλαμβανόμενες λοιμώξεις των ουροφόρων οδών και ορισμένα αυτοάνοσα νοσήματα. Η συνεχής βλάβη στα φίλτρα και το παρέγχυμα των νεφρών μειώνει σταδιακά τη λειτουργία τους, οδηγώντας σε χρόνια νεφρική ανεπάρκεια.

Πως μπορώ να ελέγχω την υγεία των νεφρών μου;

Καθώς πολλές νεφρικές παθήσεις είναι αρχικά ασυμπτωματικές, ο έλεγχος της νεφρικής λειτουργίας βασίζεται κυρίως σε αιματολογικές εξετάσεις (όπως η κρεατινίνη και ο υπολογισμός του eGFR) και σε εξετάσεις ούρων για την ανίχνευση δεικτών νεφρικής βλάβης, όπως η αλβουμίνη.

Σε δεύτερο επίπεδο αν ανιχνευθεί κάτι μη φυσιολογικό στις παραπάνω εξετάσεις, μπορεί κριθεί απαραίτητο να γίνουν και περεταίρω εξετάσεις όπως:

• Απεικονιστικές εξετάσεις: Υπέρηχος νεφρών, CT ή MRI για ανατομικές ανωμαλίες.
• Νεφρική βιοψία: Σπάνια, όταν χρειάζεται διάγνωση του τύπου βλάβης.
• Ηλεκτρολύτες αίματος: Na ⁺, K⁺, Ca²⁺, P για λεπτομερή εκτίμηση.

Πως θα προστατεύσω τους νεφρούς μου;

Απλούστατα ελέγχοντας όλους εκείνους τους παράγοντες που τους επηρεάζουν και οι όποιοι φυσικά σχετίζονται με τις επιλογές που κάνει ένας άνθρωπος! Σύμφωνα με την καμπάνια της Παγκόσμιας Ημέρας Νεφρών υπάρχουν 8 χρυσοί κανόνες που μπορούμε να ακολουθούμε:

1. Να παραμένουμε ενεργοί, μην ξεχνώντας την σημασία της σωματική δραστηριότητας στην διατήρηση ενός υγειούς βάρους, στην ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης σε φυσιολογικά πλαίσια και στην μείωση του κινδύνου εμφάνισης χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας.
2. Να έχουμε μια ισορροπημένη διατροφή η οποία βοηθά και αυτή στην διατήρηση του σωματικού βάρους, στην μείωση της αρτηριακής πίεσης, στην αποφυγή εμφάνισης σακχαρώδους διαβήτη και καρδιοπάθειας καθώς και άλλα νοσήματα που σχετίζονται με την χρόνια νεφρική ανεπάρκεια.
3. Να ελέγχουμε τα επίπεδα σακχάρου του αίματος. Περίπου οι μισοί άνθρωποι με διαβήτη εμφανίζουν νεφρική βλάβη, αλλά αυτή μπορεί να προληφθεί ή να περιοριστεί εάν ο διαβήτης είναι καλά ρυθμισμένος.
4. Να ελέγχουμε την αρτηριακή μας πίεση. Η υψηλή αρτηριακή πίεση μπορεί να βλάψει τους νεφρούς, όπως αναλύθηκε παραπάνω.
5. Να πίνουμε αρκετά υγρά, κατά προτίμηση νερό. Η ποσότητα διαφέρει ανα άτομο και αναλόγως των συνθηκών. Περίπου 2 λίτρα αρκούν για ένα άτομο ανα ημέρα.
6. Να μην καπνίζουμε. Το κάπνισμα μειώνει την ροή του αίματος στους νεφρούς. Αυτό μπορεί να μειώσει την λειτουργικότητα τους. Το κάπνισμα αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου των νεφρών κατά 50%.
7. Να περιορίσουμε την χρήση μη συνταγογραφούμενων αντιφλεγμονωδών και αναλγητικών φαρμάκων. Αυτά μπορούν να προκαλέσουν βλάβη στα νεφρά, ειδικά αν λαμβάνονται συχνά ή για μεγάλα χρονικά διαστήματα.
8. Να ελέγξουμε την λειτουργία των νεφρών αν έχουμε διαβήτη, υπέρταση είμαστε παχύσαρκοι ή έχουμε ιστορικό νεφροπάθειας στην οικογένεια μας.